تبلیغات
معمار کوچک ایپک ایران صنعتی - معماری فولدینگ

معماری فولدینگ

معماری فولدینگ یکی ازسبک های مطرح دردهه پایانی قرن گذشته بود . فلسفه فولدینگ برای نخستین بارتوسط فیلسوف فقید فرانسوی ، ژیل دلوزمطرح شد . وی همچون ژاک دریدا ازجمله فلاسفه مکتب پسا ساختارگرایی محسوب میشود . دلوز نیزمانند دریدا اساس اندیشه خود را برزیرسوال بردن بینش مدرن و مکتب ساختارگرایی قرار داد .


فلسفه دلوز ، یک فلسفه افلاطون ستیزودکارت ستیزاست . به عبارت دیگرمی توان بیان نمود که فولدینگ یک طرح ضد دکارتی است . ازنظردلوز، هستی اززیربناهای عقل ریاضی استخراج نشده است . وی درکتاب معروف خود ، ضد ادیپ سرمایه داری واسکیزوفرنی ( 1972) خرد مدرن را مورد پرسش قرارداد . ازنظردلوز، خرد هرجایی است.

فلسفه فولدینگ منطق ارسطویی را نیز زیرسوال می برد . ازنظراین فلسفه ، هیچ ارجحیتی درجهان وجود ندارد . زیر بنا و روبنا وجود ندارد . به دنبال تعدد است و فولدینگ می خواهد سلسله مراتب را از بین ببرد . این فلسفه در پی از بین بردن دو گانگی هاست.

فولد یعنی چین و لایه های هزار تو ، یعنی هرلایه درکنارلایه دیگر ، همه چیزدرکنارهم است ، هیچ اندیشه ای بردیگری ارجحیت ندارد ، تفسیری بالاتر و فراترازدیگری نیست ، همه چیزافقی است . به عبارت دیگر فولدینگ می خواهد منطق دو ارزشی را دیکانستراکت کند و کثرت و تباین را جایگزین آن کند . فولدینگ هم مانند دیکانستراکشن در پی از بین بردن مبناهای فکری تمدن غرب و بالاخص منطق مطلق و ریاضی گونه مدرن است.

فولدینگ ، عمودگرایی ، طبقه بندی و سلسله مراتب را مردود می داند و به جای آن افقی گرایی را مطرح می کند . ازنظرفولدینگ همه چیزهم سطح یکدیگراست . دلوزدرکتاب خود به نام فولد ، لایب نیتزو باروک (1982) جهان را چنین تبیین می کند :  جهان به عنوان کالبدی ازفولدها و سطوح بی نهایت که ازطریق فضا وزمان فشرده شده ، درهم پیچ وتاب خورده وپیچیده شده است . دلوزهستی واجزاءآن راهمواره درحال شدن می بیند.

یکی ازموارد کلیدی درمباحث مطرح شده توسط دلوز،افقی گرایی است دلوزبه همراه یارهم فکرخود ، فیلیکس گاتاری ، مقاله ای به نام " ریزوم " درسال 1976 درپاریس منتشرکرد . این موضوع توسط این دو درکتاب هزارسطح صاف (1980) به صورت کامل ترمطرح گردید . ریزوم گیاهی است برخلاف سایرگیاهان ، ساقه آن به صورت افقی و درزیرخاک رشد می کند . برگ های آن خارج از خاک است. با قطع بخشی ازساقه آن ، این گیاه از بین نمی رود ، بلکه ازهمانجا درزیرخاک گسترش می یابد و جوانه های تازه ایجاد می کند.

این دو متفکربا مطرح نمودن بحث ریزوم ، سعی دربنیان فکنی اندیشه غرب کردند و اصول اولیه آن را زیرسوال بردند . ازنظرآنها ، عقلانیت غرب به صورت سلسله مراتب عمود وار، درخت گونه و مرکز مداراست.

بحث فولدینگ درمعماری ازاوایل دهه 1990 مطرح شد و به تدریج اکثرمعماران نامدارسبک دیکانستراکشن مانند پیتر آیزنمن ، فرانک گری ، زاها حدید و حتی معماران مدرنیست فیلیپ جانسون به این سمت گرایش پیدا کردند . ازدیگرمعماران ونظریه پردازان سبک فولدینگ می توان ازبهرام شیردل،جفری کیپینز،گرگ لین وچارلزجنکزنام برد . همانند دیکانستراکشن ، خواستگاه فلسفه فولدینگ درفرانسه و معماری فولدینگ در آمریکا بوده است.

این معماران درکارهای جدید خود پیچیدگی را با وحدت یا تقابل نشان نمی دهند بلکه به صورت نرم و انعطاف پذیر، پیچیدگی ها وگوناگونی های مختلف را درهم می آمیزند . این کار باعث از بین بردن تفاوت ها نمی شود . باعث ایجاد یک پدیده همگون یکپارچه نیز نمی گردد ، بلکه این عوامل و نیروها به صورت نرم و انعطاف پذیردرهم می آمیزد . هویت و خصوصیت هریک ازاین عوامل درنهایت حفظ می شود مانند لایه های درونی زمین که تحت فشارهای خارجی تغییر شکل می دهند ، درعین این که خصوصیات خود را حفظ می کنند.

نظریه دیکانستراکشن جهان را به عنوان زمینه هایی ازتفاوت ها می دید و این تضاد ها را درمعماری شکل می داد . این منطق تضاد گونه درحال نرم شدن است تا خصوصیات بافت شهری و فرهنگی را به گونه ای بهترمورد استفاده قرار دهد.

دیکانستراکشنیست ها عدم هماهنگی های درون پروژه را درساختمان وسایت نمایش می دادند واین نقطه آغاز پروژه آنها بود . ولی آنها هم اکنون این تفاوت ها را درتقابل نشان نمی دهند ، بلکه آنها را به صورت انعطاف پذیری درهم می آمیزند و یک منطق سیال ومرتبط را دنبال می کنند . اگردر گذشته پیچیدگی ها وتضاد از دل تقابل های درونی پروژه بیرون می آمد ، درحال حاضرخصوصیات مکانی ، مصالح و برنامه به صورت انعطاف پذیری روی همدیگر تا می شوند ، درحالی که هویت هر یک حفظ می شوند . معماری فولدینگ درمقیاس شهری درجایی بین زمینه گرایی و بیان گرایی قرار دارد . فرم های انعطاف پذیر نه به صورت کامل هندسی و نه به شکل دلخواهی هستند. درمقیاس شهر، این لایه های تا شده و انعطاف پذیر نه نسبت به بافت مجاور خود بی تفاوت اند و نه مطابق با آنند ، بلکه از شرایط محیطی بهره می جویند وآنها را درمنطق پیچ خورده ومنحنی خود جای می دهند.

گرگ لین درتعریف معماری فولدینگ می گوید : فولدینگ یعنی تلفیق نمودن عوامل نامربوط در یک مخلوط به هم پیوسته . در این رابطه می توان لایه های رسوبی درکوه ها را مثال زد که دراثر فشارهای درونی زمین روی یکدیگرخم شده وپیچ وتاب خورده اند . درعین این که هرلایه خصوصیات درونی خود را حفظ کرده است ، ولی با لایه مجاورخود درگیرشده ولایه ها به صورت انعطاف پذیری درکناریکدیگرانحناء پیدا کرده اند.

معماری فولدینگ معماری نئو باروک نیز نامیده می شود . درمعماری باروک ، سبک های یونانی ، رومی ، شرقی ، رومانتیک ، گوتیک و کلاسیک روی یکدیگرتا می شوند و کالبد بنا و سطوح مواج دیوارها نسبت به شرایط انعطاف پذیرند . همانگونه که درمعماری فولدینگ انعطاف پذیری احجام و سطوح مختلف توسط تکنولوژی جدید ، که همان رایانه است ، انجام می شود . تکنولوژی رایانه قادر است بین دوشکل ، شکل های میانی را برای انتقال نرم یکی به دیگری انجام دهد . این انتقال نرم مدت ها است که درفیلم های تبلیغاتی ، فیلم های ویدیویی و فیلم های سینمایی انجام می شود . درفیلم ویدیویی مایکل جکسون به نام سیاه و سفید ، تصویر صورت چند فرد مختلف که ازنژادها ، رنگ ها ، جنسیت وسنین مختلف بودند گرفته شده بود و درمقابل چشمان حیرت زده تماشاگران تلویزیون ، تصویر یکی به دیگری تبدیل می شد ، بدون اینکه بیننده احساس کند که این لایه ها بین دو صورت کاملا متفاوت به صورت تصنعی و یا ناهمگون به یکدیگر تبدیل می شوند.

درفیلم پایان گر 2 (Terminator 2 ) نیزهنرپیشه ای که نقش منفی داشت می توانست کالبد خود را به صورت جیوه دربیاورد وهمانند جیوه درهرشرایطی تغییرحالت دهد . درروی کف زمین به صورت یک کف پوش پهن شود و سپس ازروی کف بلند شده و به صورت انسان و یا حالت های دیگردرآید . امروزه با استفاده ازرایانه،این انتقال وتغییرشکل به راحتی قابل اجرا است ومعماران فولدینگ سعی می کنند که معماری را با علم روز همگون و همسو سازند.

دراین رابطه بهرام شیردل درمصاحبه خود درمجله آبادی می گوید : فکرمن و همکارانم درمعماری و شهرسازی ، قابل انعطاف کردن فضاها است به گونه ای که جوابگوی تفاوت های بی شماری باشد ،... همیشه معتقد بوده ام باید معماری جدیدی به وجود آید که با افکارو زندگی زمان خود انطباق داشته باشد و فرهنگ و تمدن موجود را غنی تر کند ... انسان با گذشت زمان افکارو خصوصیاتش تغییرمی کند برعکس سایرجانداران معماری هم باید به تبع آن تغییر کند.

پیترآیزنمن به عنوان بانی طرح فلسفه فولدینگ درحوزه معماری واژه "Weak Form" یا " فرم ضعیف " را مطرح کرده است . فرمی که قابل انعطاف است وخود را با شرایط محیطی وفق دهد همانطورکه ژله با شکل ظرف خود تطبیق می یابد . لذا فرم ها یا لایه های معماری فولدینگ ، در مجاوروهم ترازیکدیگربه صورت انعطاف پذیرودرانطباق با شرایط کالبدی ، اجتماعی وتاریخی محیط درسایت قرارمی گیرند.

آیزنمن درطرح خود برای مرکز گردهمایی کلمبوس (92-1990) موضوع اشاره شده درفوق را به صورت کالبد معماری نشان داده است . به طورکلی دراکثرشهرهای بزرگ آمریکا ساختمانی به نام مرکزگردهمایی وجود دارد . دراین نوع ساختمان ها به صورت مستمر جلسات ، سخنرانی ها و نمایشگاهای مختلف ازطرف اصناف ، سازمان ها و نهادهای گوناگون که موقعیت محلی ، ملی ویا بین المللی دارند برگزارمی شود.

مرکزگردهمایی کلمبوس درشمال مرکزشهرکلمبوس ودرواقع درمرزبین مرکزشهرو قسمت شمالی شهرقراردارد . درسمت غرب ساختمان ، های استریت که یکی ازدو خیابان اصلی شهراست عبور می کند وازجنوب تا شمال ومرکزشهررا به یکدیگر متصل می کند. ازسه طرف دیگرسایت ، بزرگ راههای سراسری وخطوط راه آهن عبورمی کنند و پل های چند طبقه متعدد دراطراف سایت این خطوط را به یکدیگرمتصل کرده است . به عبارت دیگردرغرب سایت، مهم ترین مسیرارتباطی محلی و داخل شهری ، و درسه طرف دیگرخطوط ارتباطی داخلی و بین شهری قرار دارد.

تصمیمات اتخاذ شده و یا اطلاعات کسب شده درگردهمایی های داخل این ساختمان از طریق خطوط تلفن ، فاکس و اینترنت وهمچنین مطبوعات و رسانه های مختلف به سراسرکشورمنتقل می شود . لذا از یک طرف این ساختمان مرکز تبادل اطلاعات است و لایه های مختلف ازاین مرکز،این اطلاعات را به مناطق مختلف منتقل می کنند. ازطرف دیگراین مکان مرکزخطوط ارتباطی محلی و بین شهری است و لایه های مختلف راه های ارتباطی ازچهارطرف این ساختمان عبورمی کنند.

آیزنمن این چند لایگی خطوط اطلاعاتی و راههای ارتباطی درعصرابررسانه ها را درساختمان خود به صورت کالبدی به نمایش گذارده است . لایه های مختلف ساختمان درحالت افقی ، به صورت همترازو با موقعیت همسان درکناریکدیگرقرارگرفته اند ومجموع این لایه ها کلیت واحدی را به نام مرکزگردهمایی کلمبوس تشکیل داده اند.

نکته حائز اهمیت دیگردرطرح آیزنمن این است که ساختمان دارای یک دوگانگی درمقیاس است که به هردو آنها بدون ارجحیت یکی بردیگری توجه شده است . یکی مقیاس بزرگ شهراست وازدید داخل برج های مرتفع مرکزشهر،این ساختمان مقیاسی درحد بزرگراه های اطراف خود دارد. همچنین ازدید عابرپیاده درمجاورخیابان اصلی شهر، مقیاس ساختمان خرد شده ومقیاس آن درحد مقیاس نسبتا کوچک ساختمان های محلی اطراف خیابان است.

یکی دیگراز پروژه های جالب توجه دراین سبک ، سرنگون ساختن برج سیرزدرشهرشیکا گو توسط گرگ لین است برج سیرز، به ارتفاع 110 طبقه مرتفع ترین ساختمان ساخته شده به سبک مدرن است  این ساختمان توسط شرکت معتبر S.O.M بین سالهای 74-1970 ساخته شد. مهندس معمارآن بروس گراهام و مهندس سازه آن فضلورخان پاکستانی تباربود.

این ساختمان نماد و نمودی کامل ازسبک مدرن و اندیشه مدرن است . نمای خارجی برج تماما با شیشه هایی به رنگ برنزو آلومینیوم سیاه رنگ پوشش شده است ومی توان آنرا دنباله شیوه میس وندروهه و شعار کمتر بیشتر است دانست . این برج از 9 مکعب مستطیل چسبیده به هم تشکیل شده که به صورت سلسله وارهرکدام تا ارتفاع معینی بالا می روند. دو مکعب مستطیل آخر به ارتفاع 443 مترمی رسند  فضلورخان برای هرمکعب مستطیل 25 ستون فلزی درنظرگرفت. لزا برج سیرزاز9 لایه مکعب مستطیل وهرلایه از25 لایه سیستم سازه تشکیل شده است . گرگ لین درپروژه خود به صورت نمادین  ، تیشه به ریشه این نماد مدرنیته و معماری مدرن زد وعمود گرایی را به افقی گرایی تبدیل کرد . پس ازانداختن برج به روی زمین ، لین لایه های هندسی طویل و قائم الزاویه آن را برطبق شرایط سایت در بین رودخانه ، خیابان و ساختمان های مجاور، همانند نوارهای خمیری شکل ، در کنارهم قرارداد . این لایه ها درعین این که هر یک خصوصیات خود را حفظ کردند ، ولی با توجه به شرایط موجود درسایت به حالت نرم و انعطاف پذیر، به صورت افقی و بدون هیچ گونه ارجحیتی دربین عوامل موجود درسایت قرار گرفتند
برچسب ها: معماری فولدینگ، آیزنمن، فلسفه فولدینگ منطق ارسطویی،

تاریخ : یکشنبه 14 شهریور 1389 | 10:56 ب.ظ | نویسنده : امیرعلی مهدی کورش حذرخانی | نظرات

  • هاست
  • آپ رنگ
  • کارت شارژ همراه اول